1. Aσθενής που παρουσιάζει συμπτώματα συμβατά με COVID-19 (εμπύρετο, βήχας, κεφαλαλγία, φαρυγγοδυνία, δύσπνοια, ανοσμία, αγευσία, κόπωση, μυαλγίες, διάρροιες, ρινόρροια/συμφόρηση, θωρακαλγία) θα πρέπει άμεσα να υποβάλλεται σε μοριακό τεστ ανίχνευσης (PCR) του RNA του ιού μέσω λήψης ρινοφαρυγγικού επιχρίσματος. η επιβεβαίωση με PCR είναι η μόνη διαγνωστική μέθοδος που τεκμηριώνει τη λοίμωξη από SARS-CoV-2.Εν αναμονή του αποτελέσματος, ο ασθενής θα πρέπει να απομονώνεται στην οικία του και από τα άλλα μέλη της οικογένειάς του. Για την απομόνωσή κατ`οίκον και την προστασία του περιβάλλοντός τους οι ασθενείς θα πρέπει να ακολουθούν τις σχετικές οδηγίες του ΕΟΔΥ.

2. Εάν το αποτέλεσμα του μοριακού ελέγχου είναι αρνητικό, συστήνεται η επανάληψη ελέγχου με PCR(μέσα σε 1-2 μέρες)επί ισχυρής κλινικής/επιδημιολογικής υποψίας ή/και κινδύνου για σοβαρή νόσο σε άτομα του άμεσου περιβάλλοντός. Ο έλεγχος για άλλες μικροβιακές λοιμώξεις δε θα πρέπει να παραλείπεται όπως βακτηριδιακή πνευμονία, λοιμώξεις ουροποιητικού κα)ή άλλες νόσους που μπορεί να εξηγούν τα συμπτώματα.

3. Σημειώνεται ότι παράγοντες κινδύνου για σοβαρή COVID-19 πνευμονία αποτελούν η μεγαλύτερη ηλικία και ιδίως και τα παρακάτω συνοδά νοσήματα: Χρόνιες παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος όπως η ΧΑΠ, το σοβαρό άσθμα, οι Διάμεσες Πνευμονοπάθειες, κλπ, σοβαρές καρδιακές παθήσεις συμπεριλαμβανόμενης της υπέρτασης, ανοσοκαταστολή (καρκίνοι υπό ενεργό θεραπεία, μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων ή αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, ανοσοανεπάρκειες, μη καλώς ελεγχόμενη HIV λοίμωξη, κορτικοστεροειδή ή άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα), σακχαρώδης διαβήτης, νεφρική ανεπάρκεια, ηπατική ανεπάρκεια, νοσογόνος παχυσαρκία (ΒΜΙ >40) είναι αυξημένου κινδύνου για επιδείνωση και πρέπει να παρακολουθούνται στενά μέχρι να αναρρώσουν. Η εγκυμοσύνη δεν αποτελεί παράγοντα κινδύνου.

4. Σε όλους τους ασθενείς με διάγνωση COVID-19 οι οποίοι ευρίσκονται σε απομόνωση κατ`οίκον, συστήνεται αυτο-παρακολούθηση σε ότι αφορά τη συμπτωματολογία τους, τακτική θερμομέτρηση, συνέχιση της λοιπής φαρμακευτικής αγωγής τους και τακτική επικοινωνία με τον ιατρό τους. Επίσης, προτείνεται η προμήθεια κατ`οίκον συσκευής παλμικής οξυμετρίας, ως αντικειμενικός δείκτης κινδύνου σοβαρής COVID-19 πνευμονίας. H οξυμετρία θα πρέπει να μετράται και στα δύο άνω άκρα, να εφαρμόζεται για 20 δευτερόλεπτα και επί απυρεξίας

5. Οι ιατροί που εξετάζουν ασθενείς με COVID-19 κατ`οίκον, θα πρέπει να λαμβάνουν όλα τα μέτρα ατομικής προστασίας(ΜΑΠ) όπως ορίζονται από τον ΕΟΔΥ και συγκεκριμένα, αδιάβροχη ποδιά, μάσκα FFP2, προστατευτικά γυαλιά ή προσωπίδα, γάντια, ενώ ο ασθενής και το περιβάλλον του υποχρεωτικά μάσκα. Πρέπει η όλη διαδικασία ένδυσης και κυρίως αφαίρεσης να γίνεται με ιδιαίτερη σχολαστικότητα.

6. Ασθενείς ασυμπτωματικοί ή με ήπια συμπτώματα δεν θα πρέπει να υποβάλλονται σε περαιτέρω εργαστηριακό και ακτινολογικό έλεγχο. Συστήνεται απομόνωση κατ`οίκον για 10 ημέρες και καθημερινή επικοινωνία με τον ιατρό τους προκειμένου να γίνει έγκαιρα αντιληπτή πιθανή επιδείνωση των συμπτωμάτων. Η επικοινωνία μπορεί να είναι τηλεφωνική ή να περιλαμβάνει εφαρμογές τηλεϊατρικής.

7. Οι αιτίες παραπομπής για εργαστηριακό έλεγχο και πιθανή νοσηλεία περιλαμβάνουν κυρίως: εμπύρετο >38ºC από 7-ημέρου,δύσπνοια, θωρακαλγία, ταχύπνοια >25αναπνοές /λεπτό, SaO2<94%, ενδείξεις αφυδάτωσης, επηρεασμένο επίπεδο συνείδησης, αίσθημα παλμών. Η μεγάλη ηλικία και η παρουσία υποκείμενων νοσημάτων που συνιστούν παράγοντες κινδύνου αποτελούν λόγους για παραπομπή.

8. Θα πρέπει να τονίζεται στους ασθενείς το ενδεχόμενο ταχείας επιδείνωσης της κατάστασής της υγείας τους, ιδίως πέραν των 7 ημερών νόσησης, όπως επίσης και το ενδεχόμενο σχετιζόμενων επιπλοκών(οξεία καρδιακή ανεπάρκεια, οξεία θρομβοεμβολική νόσος) που χρήζουν εκτίμησης από τον ιατρό τους ή στο Νοσοκομείο αναφοράς.

9. Καμία εγκεκριμένη ή υπό έρευνα από τους διεθνείς οργανισμούς θεραπεία ειδική έναντι της COVID-19 πνευμονίας δεν συνιστάται να χορηγείται κατ`οίκον. Οι παρεμβάσεις θα πρέπει να στοχεύουν στην ανακούφιση από τα συμπτώματα και περιλαμβάνουν ανάπαυση, χορήγηση αντιπυρετικών για πυρετό και πόνο, καθώς και επαρκή διατροφή και κατάλληλη ενυδάτωση. Δε συνιστάται η προφυλακτική χορήγηση αντιβιοτικών, εκτός εάν υπάρχει κλινική υποψία για βακτηριδιακή λοίμωξη. Εφ` όσον έχει πραγματοποιηθεί ακτινογραφία θώρακος με ευρήματα συμβατά με πνευμονία, συστήνεται θεραπεία ως πνευμονία της κοινότητας βάσει τρεχουσών οδηγιών, εάν ο ασθενής δεν πληροί τα κριτήρια παραπομπής σε νοσοκομείο.

10. Ασθενείς που λαμβάνουν χρονίως οξυγονοθεραπεία κατ`οίκον λόγω χρόνιας πνευμονοπάθειας θα πρέπει να τη συνεχίζουν κανονικά, παρακολουθώντας οι ίδιοι και ενημερώνοντας τον ιατρό τους τυχόν επιδείνωση στον κορεσμό του περιφερικού αίματος. Σε ασθενείς που δεν ελάμβαναν οξυγονοθεραπεία κατ`οίκον και έχουν διαγνωσθεί με νόσο COVID-19 θα πρέπει να αποφεύγεται η συνταγογράφηση και χορήγηση οξυγονοθεραπείας κατ`οίκον ως μέτρο αντιμετώπισης της υποξυγοναιμίας.

11. Hσταθερήαγωγήγια ΧΑΠ ή βρογχικό άσθμα θα πρέπει να συνεχίζεται κανονικά. Δεν υπάρχουν ενδείξεις για διακοπή λήψης των βιολογικών παραγόντων.

12. Η απουσία υποστηρικτικού περιβάλλοντος για κατ`οίκον φροντίδα, μπορεί να επιβάλλει, κατά περίπτωση, την νοσηλεία του ασθενούς σε δομή υγείας.

Πηγή

Παρά το γεγονός ότι η αξιολόγηση και η παρακολούθηση της διακύμανσης του κορεσμού οξυγόνου αποτελεί ένα κρίσιμο συστατικό στοιχείο της κλινικής εξέτασης του ασθενούς και της λήψης κλινικών αποφάσεων κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, παρατηρείται το φαινόμενο έλλειψης σε υγειονομικές δομές με περιορισμένους πόρους.

Τα στοιχεία ανάδειξε δημοσιευμένη μελέτη των Nichole Starr και συνεργατών N. Starr et al. Pulse oximetry in low-resource settings during the COVID-19 pandemic. The Lancet Global Health 03 July 2020 DOI.
Οι γατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννης Ντάνασης, Μαρία Γαβριατοπούλου και Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής και Πρύτανης ΕΚΠΑ, συνοψίζουν τα ευρήματα αυτής της μελέτης.

Ιδιαίτερα χρήσιμο ήταντο οξύμετρο κατά τη διάρκεια της έξαρσης της πανδημίας σε περιπτώσεις αναπνευστικής δυσχέρειας και για την παρακολούθηση ασθενών που υποβάλλονται σε αναισθησία, οι οποίοι είναι βαρέως πάσχοντες ή των οποίων η κατάσταση εξελίσσεται γρήγορα.

Με δεδομένη την εμφάνιση σιωπηλής υποξίας, δηλαδή ασυνήθιστα χαμηλού κορεσμού οξυγόνου χωρίς συμπτώματα υποκειμενικής δύσπνοιας το εν λόγω όργανο συνέβαλε στην έγκαιρη αναγνώριση της υποξίας και τη χορήγηση συμπληρωματικού οξυγόνου, μειώνοντας τη θνητότητα.
Ωστόσο, σε συνθήκες υψηλής ζήτησης ιατρικών υπηρεσιών, διαπιστώνεται ότι  η παροχή οξυγόνου και τα κρεβάτια που προσφέρουν συνεχή παρακολούθηση των ζωτικών σημείων του ασθενούς δεν είναι διαθέσιμα για όλους. Σε τέτοιες περιπτώσεις η παλμική οξυμετρία κατέχει καίριο ρόλο για τον έλεγχο των ασθενών και για την εδραίωση της ανάγκης για συμπληρωματικό οξυγόνο.

Στην μελέτη οι ερευνητές επισημαίνουν την ανάγκη να καταπολεμηθούν οι ανισότητες σε επίπεδο διαθέσιμου νοσηλευτικού και ιατρικού εξοπλισμού στα νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας. Επιδίωξη είναι να διασφαλιστεί η καθολική διαθεσιμότητα συσκευών παλμικής οξυμετρίας και παροχών οξυγόνου.

Όπως τονίζουν «τα παλμικά οξύμετρα επιτρέπουν στους κλινικούς ιατρούς να εντοπίζουν και να αντιμετωπίζουν άμεσα και έγκαιρα την υποξία, να παρακολουθούν τους ασθενείς που έχουν αναπνευστική δυσχέρεια ή κινδυνεύουν να επιδεινωθούν, και βοηθούν στη λήψη κλινικών αποφάσεων και στην κατανομή των διαθέσιμων νοσοκομειακών κλινών και των συσκευών παροχής οξυγόνου».

*Οι ταξιδιώτες ενθαρρύνονται να αγοράζουν εισιτήρια, να κάνουν κρατήσεις και check in online.

* Οι επιβάτες θα πρέπει να φορούν προστατευτικές μάσκες, ειδικά όταν δεν θα μπορούν να εφαρμόζονται πλήρως και πάντοτε τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης.

*Οι φυσικές αποστάσεις πρέπει να διασφαλίζονται κατά τους ελέγχους ασφαλείας και την παράδοση και παραλαβή αποσκευών.

*Διάδρομοι θα πρέπει να προβλεφθούν για να διαχωρίζουν την ροή των επιβατών στα λιμάνια, τα αεροδρόμια, τους σιδηροδρομικούς σταθμούς, τους σταθμούς λεωφορείων, τις αποβάθρες πλοίων και τους σταθμούς δημοσίων αστικών μέσων μεταφοράς.

*Από τους επιβατικούς σταθμούς θα πρέπει να απομακρυνθούν οι πάγκοι, τα τραπέζια και κάθε είδους εξοπλισμός που ευνοεί τον συνωστισμό ή να αναδιαταχθούν κατά τρόπο που θα εξασφαλίζει την αποστασιοποίηση.

*Θα πρέπει να επιτρέπεται η επιβίβαση μικρότερου αριθμού επιβατών σε λεωφορεία, τρένα και φέρι μπόουτ και επιβάτες που δεν ανήκουν στην ίδια οικογένεια θα πρέπει να κάθονται χωριστά.

*Το προσωπικό των μέσων μεταφοράς θα πρέπει να φορά προστατευτικό εξοπλισμό.

*Αντισηπτικά διαλύματα πρέπει να είναι διαθέσιμα και τα μέσα μεταφοράς πρέπει να απολυμαίνονται συστηματικά.

*Τρόφιμα, ποτά και άλλα προϊόντα δεν πρέπει να είναι διαθέσιμα προς πώλησιν επί των μέσων μεταφοράς.

*Τα καταστήματα duty-free και άλλα ταξιδιωτικά καταστήματα θα πρέπει να ελέγχουν τις κινήσεις των επιβατών με τον ορισμό σημείων στάσης επί του δαπέδου και να περιορίζουν τον αριθμό των πελατών, να ενισχύσουν τα μέτρα καθαριότητας και να εγκαταστήσουν φραγμούς για την τήρηση αποστάσεων στα ταμεία, μεταξύ άλλων μέτρων.

*Υπηρεσίες ιχνηλάτησης και προειδοποιητικά μηνύματα μπορούν να χρησιμοποιούνται μέσω εφαρμογών κινητών τηλεφώνων σε εθελοντική βάση. Αυτές οι εφαρμογές θα λειτουργούν διασυνοριακά.

ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ

Οι ρυθμιστικές αρχές θα εκδώσουν εντός των προσεχών εβδομάδων πρωτόκολλα τα οποία θα προβλέπουν:

*Ο εξαερισμός πρέπει να ενισχυθεί, με νοσοκομειακού τύπου φίλτρα και κάθετη ροή αέρα.

*Η κίνηση των επιβατών εντός της καμπίνας πρέπει να περιορισθεί, με την μείωση των χειραποσκευών και των επαφών με το πλήρωμα.

*Η ροή των επιβατών πρέπει να παραμένει ελεγχόμενη μέσω της έγκαιρης προσέλευσης στο αεροδρόμιο. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στο on line check-in, στον περιορισμό των επαφών κατά την παράδοση των αποσκευών, τους ελέγχους ασφαλείας και τους συνοριακούς ελέγχους, στην επιβίβαση και κατά την παραλαβή των αποσκευών.

*Η προπαραγγελία υπηρεσιών στο εσωτερικό του αεροσκάφους θα πρέπει να γίνεται, όπου είναι δυνατόν, την ώρα της κράτησης.

ΟΔΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ

* Τερματικοί σταθμοί, χώροι ανάπαυσης κατά μήκος των αυτοκινητοδρόμων, χώροι στάθμευσης και σταθμοί ανεφοδιασμού και φόρτισης θα πρέπει να διατηρούν υψηλά επίπεδα υγιεινής

* Στους σταθμούς θα πρέπει να γίνεται η κατάλληλη ρύθμιση της ροής των επιβατών

* Όπου δεν μπορεί να εξασφαλιστούν επαρκή επίπεδα σε ό,τι αφορά την προστασία της δημόσιας υγείας, θα πρέπει να εξετάζεται το κλείσιμο στάσεων ή σταθμών.

ΛΕΩΦΟΡΕΙΑ

* Η επιβίβαση θα πρέπει να γίνεται από την πίσω πόρτα και να χρησιμοποιούνται τα παράθυρα αντί του κλιματισμού για τον αερισμό των οχημάτων.

* Ο καθορισμός των θέσεων θα πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να οργανωθεί ούτως ώστε τα μέλη μιας οικογένειες να μπορούν να καθίσουν μαζί, ενώ θα πρέπει να διαχωρίζονται οι μεμονωμένοι επιβάτες.

* Στα μικρά λεωφορεία (mini-bus), δεν θα πρέπει να επιτρέπεται στους επιβάτες να κάθονται δίπλα στον οδηγό εκτός κι να είναι δυνατός ο φυσικός διαχωρισμός τους απ’ αυτόν.

* Εάν είναι δυνατόν, οι επιβάτες θα πρέπει να διαχειρίζονται μόνοι τους τις αποσκευές τους.

ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ

* Η συχνότητα των δρομολογίων των τρένων και η χωρητικότητα των συρμών θα πρέπει να αυξηθούν, εάν κριθεί απαραίτητο να περιοριστεί η πυκνότητα του επιβατικού κοινού.

* Οι εταιρίες διαχείρισης σιδηροδρόμων θα πρέπει να εφαρμόσουν υποχρεωτικές κρατήσεις θέσεων σε διαδρομές μεγάλων αποστάσεων και σε περιφερειακά τρένα.

* Για διαδρομές μικρών αποστάσεων, οι επιβάτες θα πρέπει να αφήνουν κενά καθίσματα μεταξύ τους, εκτός και αν είναι μέλη της ίδιας οικογένειας

* Οι εταιρίες διαχείρισης σιδηροδρόμων θα πρέπει να χρησιμοποιούν συστήματα καταμέτρησης επιβατών, κυρίως σε τρένα που εξυπηρετούν εργαζομένους που μετακινούνται από και προς τη δουλειά τους καθώς και στον προαστιακό σιδηρόδρομο, προκειμένου να υπάρχει διαχείρισης της χωρητικότητας.

* Θα πρέπει να υπάρχει διαχείριση της ροής επιβατών στις στάσεις και θα πρέπει να κλείνουν οι σταθμοί εάν δεν μπορούν να διασφαλιστούν επαρκή επίπεδα σε ό,τι αφορά την προστασία της δημόσιας υγείας.

* Θα πρέπει να παρέχονται κίνητρα προκειμένου να ενθαρρύνεται η μετακίνηση εκτός των ωρών αιχμής, όπως προσαρμοσμένη τιμολόγηση ή ευέλικτο ωράριο εργασίας στην περίπτωση τρένων που εξυπηρετούν εργαζομένους, προκειμένου να αποφεύγεται ο συνωστισμός.

* Οι πόρτες θα πρέπει να ανοίγουν σε κάθε στάση είτε αυτόματα είτε από απόσταση από τον οδηγό.

• Αύξηση της παροχής του νωπού αέρα σε όλες τις κεντρικές κλιματιστικές μονάδες (ΚΚΜ)
• Πλήρης αποφυγή της ανακυκλοφορίας του αέρα
• Συνεχής λειτουργία των ΚΚΜ (24/7) ακόμη κι αν δεν λειτουργεί το τμήμα το οποίο τροφοδοτούν (για λόγους αποφυγής πολλαπλασιασμού μικροοργανισμών).
• Στις ΚΚΜ με περιστροφικούς εναλλάκτες αέρα θα πρέπει να σταματήσει η περιστροφή τους και αν είναι δυνατόν να απορρίπτεται ο αέρας χωρίς να διέρχεται από τον εναλλάκτη. Οι ΚΚΜ με πλακοειδείς εναλλάκτες να τίθενται εκτός λειτουργίας εφόσον είναι εφικτό (παρότι δεν τεκμηριώνεται επαρκώς ο βαθμός επικινδυνότητάς τους).
• Στις ΚΚΜ με ανακυκλοφορία αέρα θα πρέπει να κλείσουν τους ρυθμιστές ροής (damper) ανάμειξης και να απορρίπτεται ο αέρας επιστροφής κατ’ ευθείαν στον εξωτερικό περιβάλλοντα χώρο.
• Οι αεραγωγοί απόρριψης να έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή απόσταση από τα σημεία αναρρόφησης φρέσκου αέρα.
• Οι μονάδες fan coil (FCU) όπου είναι εφικτό, να τίθενται εκτός λειτουργίας ή όταν αυτό δεν είναι εφικτό να τίθενται σε συνεχή λειτουργία 24/7 (για λόγους αποφυγής της επαναιώρησης των ιών σε περίπτωση διακοπής και επαναλειτουργίας των μονάδων).
• Οι μονάδες οικιακού τύπου (split units) όπου είναι εφικτό, να τίθενται ομοίως εκτός λειτουργίας ή όταν αυτό δεν είναι εφικτό να τίθενται σε συνεχή λειτουργία 24/7 με παράλληλη λειτουργία φυσικού αερισμού.
• Ρύθμιση του εξαερισμού στην ταχύτητα που υποδεικνύεται από τον κατασκευαστή τουλάχιστον 2 ώρες πριν από το χρόνο χρήσης του κτιρίου και αλλαγή σε χαμηλότερη ταχύτητα 2 ώρες μετά το χρόνο χρήσης του κτηρίου.
• Τις νύχτες, τα σαββατοκύριακα και τις αργίες δεν συνιστάται η απενεργοποίηση του εξαερισμού, αλλά η διατήρηση των συστημάτων εξαερισμού σε λειτουργία αλλά με χαμηλότερη ταχύτητα.
• Αποφυγή αλλαγής των καθορισμένων επιπέδων θέρμανσης, ψύξης και πιθανής υγρασίας.
• Αποφυγή προγραμματισμού για τον καθαρισμό των αγωγών αυτήν την περίοδο. Θα πρέπει να ενθαρρύνεται ο καθαρισμός των αεραγωγών εφόσον γίνεται με μηχανικά μέσα (robots).
• Για τις ΚΚΜ και τις μονάδες οικιακού τύπου μονάδες οικιακού τύπου (split units) η αντικατάσταση των φίλτρων θα γίνεται σύμφωνα με την κανονική διαδικασία σύμφωνα με την προγραμματισμένη συντήρηση. Οι τακτικές εργασίες αντικατάστασης και συντήρησης φίλτρων θα εκτελούνται με χρήση και λήψη όλων των προστατευτικών μέτρων (ατομική προστασία, αερισμός χώρου, ασφαλής αποκομιδή των φίλτρων που αντικαθίστανται) συμπεριλαμβανομένης της αναπνευστικής προστασίας.
• Εξασφάλιση του επαρκούς αερισμού όλων των χώρων με εξωτερικό αέρα.